Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 27 қыркүйекте Қорғаныс министрлігінің басшылық құрамымен өткен арнайы кеңесте әскердегі жағдайға баға берді. Мемлекет басшысы министрліктің жұмысына жан-жақты тексеру жүргізіп, он күн ішінде армияны реформалау жоспарын әзірлеуді тапсырды.
Мемлекет қабылдап жатқан шараларға қоғамның көзқарасын білу үшін «Демократия институты» ғылыми-зерттеу қауымдастығы 28-29 қыркүйекте қоғамдық пікірді зерттеу мақсатында сауалнама жүргізді.
Сауалнама нәтижесі армияның қазіргі жағдайы мен болашағы көпшілік назарында екенін көрсетті. Қатысушылардың 85,2%-ы Президенттің Қорғаныс министрлігін кешенді тексеру туралы шешімін толық немесе ішінара қолдайды.
Қарулы Күштерді реформалау туралы шешімге де осындай көзқарас қалыптасқан. Мемлекет басшысының бұл шешімін оң бағалағандардың үлесі де жоғары – 85,7%.
Сауалнамаға қатысушылар армияда қандай өзгерістер қажет екенін де айтты. Бұл сұраққа бірнеше жауап таңдауға мүмкіндік берілді. Ең көп аталған ұсыныс – Қорғаныс министрлігінің ашықтығы мен есептілігін арттыру (47,4%). Бұдан кейін командалық құрамды жаңарту және оның кәсіби деңгейін көтеру (34,3%), сондай-ақ қорғаныс саласындағы жемқорлыққа қарсы күресті күшейту (29,4%) тұр.
Сауалнамаға қатысушылар армияда қандай өзгерістер қажет екенін де айтты. Бұл сұраққа бірнеше жауап таңдауға мүмкіндік берілді. Ең көп аталған ұсыныс – Қорғаныс министрлігінің ашықтығы мен есептілігін арттыру (47,4%). Бұдан кейін командалық құрамды жаңарту және оның кәсіби деңгейін көтеру (34,3%), сондай-ақ қорғаныс саласындағы жемқорлыққа қарсы күресті күшейту (29,4%) тұр.
Әскери қызметтің күнделікті жағдайына қатысты мәселелер де назардан тыс қалған жоқ. Сауалнамаға қатысушылардың 25,3%-ы олардың қауіпсіздігі мен әлеуметтік жағдайын жақсартуды маңызды деп санайды. Қару-жарақ пен әскери техниканы жаңартуды 20,7%, жаңа технологияларды, оның ішінде цифрлық шешімдерді енгізуді 20,4%, ал жауынгерлік даярлық пен оқу-жаттығу деңгейін көтеруді 19,2% атаған.
Сауалнама нәтижесі қоғамның армияда жан-жақты өзгеріс күтетінін көрсетеді. Елдің қорғаныс қабілетін нығайтумен қатар, жұрт әскери қызметтің күнделікті ұйымдастырылуы да жақсарғанын қалайды.
Президент бастамаларын қолдаудың жоғары деңгейі реформаның нәтижесіне қатысты нақты талаптармен ұштасып отыр. Халық реформаны армияның әскери-техникалық әлеуеті қаншалықты артқанымен ғана емес, әскери қызметтің жағдайы мен қауіпсіздігі қалай өзгергенімен де бағалайды.
Сауалнаманы «Демократия институты» ғылыми-зерттеу қауымдастығы 2026 жылғы 28-29 қыркүйекте онлайн-сауалнама (CAWI) әдісімен жүргізді. Зерттеуге 17 облыс пен республикалық маңызы бар үш қала – Астана, Алматы және Шымкенттен 18 жастан асқан 1012 респондент қатысты.
