Қазақстандық аграрлық сала өкілдері көміртек бірліктерінің жаһандық нарығына шығу арқылы жаңа табыс көзін ала алады. Топырақта көміртекті жинау сияқты тұрақты ауыл шаруашылығы тәжірибелерін коммерцияландыру мүмкіндігі IV Dala Carbon Forum 2026 аймақаралық экологиялық форумының негізгі тақырыбы болды. Форум Ақмола облысында облыс әкімі Марат Ахметжановтың қатысуымен өтті.
Форум қатысушылары Қазақстанның 200 млн гектардан астам жерін халықаралық көміртек саудасы жүйесіне интеграциялау әлеуетін талқылады. Дүниежүзілік нарықтар көміртекті сақтау жобаларына, соның ішінде No-Till технологиясын қолдануға инвестиция салуға дайын екені айтылады. Алайда бұл механизмді Қазақстанда толық іске қосу үшін айқын нормативтік база жасау, сондай-ақ мониторинг, есеп беру және верификация жүйесін енгізу қажет.
Бұл мәселелердің практикалық маңызы әсіресе жер деградациясы өндірістің тұрақтылығына әсер ететін аграрлық аймақтар үшін зор. Марат Ахметжанов облыстың фермерлік шаруашылықтар негізінде климаттық жобаларды енгізуге пилоттық алаң болуға дайын екенін атап өтті.
«Біз инновацияларға ашықпыз, болашақ жаңа технологияларда екенін түсінеміз. Дегенмен экожобаларға толық қатысу үшін аграрлық сектор мен инвесторлар үшін түсінікті механизмдерді әзірлеу қажет», – деп айқындады облыс басшысы.
Экология және табиғи ресурстар вице-министрі Мансур Ошурбаев табиғи экожүйелер маңызды инвестициялық ресурсқа айналып отырғанын, ерікті көміртек нарықтарын дамыту «жасыл» қаржыларға қол жеткізуді қамтамасыз ететінін атап өтті. Басымдық халықаралық деңгейде танылатын көміртек офсеттерін шығару шарттарын жасау болып табылады.
Форум ұйымдастырушысы, ECOJER қауымдастығының төрайымы Лаззат Рамазанова халықаралық капитал тартудың ашық жүйесі, нарықты реттеу ережелерінің айқын болуы және әкімшілік кедергілердің жойылуы негізгі шарт екенін айтты.
Форум аясында фермерлердің көміртек жобаларына қатысуының практикалық мәселелері де талқыланды: жинақталған көміртекті өлшеу әдістері, шағын шаруашылықтар үшін халықаралық верификацияның қолжетімділігі, бастапқы қаржыландыруды іздеу және цифрлық мониторинг саласында мамандар даярлау.
Сонымен қатар, назар халықаралық көміртек квоталарын саудалау ережелері мен олардың тіркелу механизмдеріне аударылды, бұл қазақстандық көміртек бірліктерінің жаһандық нарықтарда бәсекеге қабілетті болуын қамтамасыз етеді.
Dala Carbon Forum 2026 қорытындысы бойынша ҚР Үкіметіне ұсыныстар пакеті дайындалды. Қатысушылар көміртек офсеттері институционалдық база жылдам дамытылса, Қазақстан үшін жаңа тұрақты экспорттық ниша бола алатынын айтты.
Айта кетейік, Ақмола облысының аграрлық сала өкілдері өткен жылдан бастап көміртек сертификаттары бағдарламасына қатысып келеді. Бұл олардың жерлері көміртекті сіңіргені үшін қосымша табыс алу мүмкіндігі бар екенін білдіреді. Үлкен шаруашылықтар, соның ішінде Целиноград және Астрахан аудандары белсенді түрде қатысып отыр. Бағдарламаға қатысатын жерлердің жалпы ауданы 100 мың гектарға жетеді.
